Tarsus ve Mersin Bölgesinde 40 yılı aşkın süredir üretici ve ihracatçı firma olarak tarım sektöründe faaliyet gösteren ERZA Tarım İşletmeleri Kurucusu Erden Zaman, Çukurova’nın merkezinde yıllardır tarım ve ihracat faaliyetlerini sürdürdüklerini belirterek, bölgede üreticilerin ciddi ekonomik ve iklim kaynaklı sorunlarla mücadele ettiğini söyledi.
41 yıldır üretici ve ihracatçı olarak sektörün içerisinde olduklarını ifade eden tanınmış saygın iş insanı Erden Zaman, geçen yıl meyvelerde büyük zarar yaşandığını, bu yıl ise yüksek üretim potansiyeline rağmen düşük fiyatların üreticiyi zor durumda bıraktığını kaydetti.
İşçi maliyetlerinin arttığını, buna karşın işçi kalitesinin düştüğünü belirten Zaman, günlük ortalama 300-350 kişiyle çalıştıklarını, bunların yaklaşık 250’sinin arazide hasat yaptığını, 100’ün üzerinde çalışanın ise paketleme ve işleme bölümünde görev aldığını söyledi. Günlük yaklaşık 60 ton ürün topladıklarını ve işlediklerini belirten Zaman, Mayıs ayı itibarıyla başlayan süreçte yağışlar, iklim değişikliği ve piyasa şartlarının bölgede ekonomik kayıplara neden olduğunu dile getirdi.
“Biz mücadelemizi sürdürürken üretimin devamlılığı için elimizden geleni yapıyoruz” diyen Zaman, özellikle düşük ürün fiyatlarının üreticiyi büyük zarara uğrattığını ifade etti.
Yıllardır üretim ve ihracat faaliyetlerini sürdüren firma yetkilileri, bölgede artan maliyetler, düşen ürün fiyatları ve iklim kaynaklı sorunların üreticiyi ciddi şekilde zorladığını ifade etti.
Erden Zaman, Çukurova’nın tarımsal üretimde Türkiye’nin en önemli merkezlerinden biri olduğunu belirterek, “40 yılı aşkın süredir üretici ve ihracatçı olarak bu sektörün içerisindeyiz. Ancak son yıllarda hem iklim değişikliği hem de ekonomik koşullar nedeniyle üretim yapmak her geçen gün daha zor hale geliyor” dedi.
Firma bünyesinde günlük ortalama 300-350 kişinin çalıştığını belirten Zaman, bunların yaklaşık 250’sinin arazide ürün topladığını, 100’ün üzerinde çalışanın ise paketleme ve işleme bölümünde görev yaptığını söyledi. Günlük ortalama 50-70 ton arasında ürün işlediklerini kaydeden Erden Zaman, ürünlerin başta Rusya olmak üzere Romanya ve Avrupa ülkelerine ihraç edildiğini ifade etti.
-“Maliyet 25 Lira, Satış 10-15 Lira”
Üreticinin en büyük sorununun maliyet-fiyat dengesizliği olduğunu vurgulayan Erden Zaman, şu ifadeleri kullandı:
“Bugün bir kilogram meyvenin maliyeti ortalama 20-25 lira arasında. Ancak ürünün önemli bir kısmı 10-15 liraya satılıyor. Bazı kaliteli ürünlerde fiyat yükselse de ortalama hesaplandığında üretici zarar ediyor. Bölgede birçok üretici ürününü satmak için teklif getiriyor fakat hem fiyatların düşüklüğü hem de iş gücü yetersizliği nedeniyle her ürünü alma şansımız olmuyor.”
İşçi maliyetlerinin yükseldiğini, buna karşın işçi kalitesinin düştüğünü ifade eden Zaman, önümüzdeki yıllarda üretimin daha da zorlaşacağını belirtti.
“Sert Çekirdeklilerin Yerini Farklı Ürünler Alabilir”
Çukurova’da sert çekirdekli meyve üretiminin sürdürülebilirliğinin tartışılmaya başlandığını söyleyen Zaman, bazı üretim alanlarında buğday, mısır ve soya gibi alternatif ürünlere yönelmenin gündeme geldiğini kaydetti.
-Betül Zaman: “İklim Değişikliği Hasadı Geciktirdi”
ERZA Tarım İşletmeleri ortaklarından ve aynı zamanda Genel Müdürü olan Betül Zaman ise iklim değişikliğinin üretim ve ihracatı doğrudan etkilediğini söyledi. Normal şartlarda nisan ayı sonunda başlayan hasadın bu yıl hava sıcaklıklarının düşük seyretmesi nedeniyle geciktiğini ifade eden Zaman, ürünlerin ihracata uygun şeker oranı ve kalibreye geç ulaştığını belirtti.
Türkiye’nin dünya piyasasına geç giriş yapmak zorunda kaldığını kaydeden Zaman, bunun uluslararası pazarda fiyat kaybına neden olduğunu dile getirdi.
-“Tüm Girdi Maliyetleri Dövize Bağlı”
Tarım sektöründeki maliyet artışına dikkat çeken Betül Zaman, plastik kasa, gübre, ilaç, yakıt ve diğer tarımsal girdilerin büyük ölçüde dövize bağlı olduğunu belirterek şunları söyledi:
“Bu yıl piyasada ciddi bir ürün bolluğu var. Arzın fazla olması fiyatları aşağı çekti. Geçen yılın yarısı hatta üçte biri seviyesinde fiyatlarla karşılaşıyoruz. Üreticinin maliyetini karşılayacak bir tablo şu an maalesef oluşmuyor.”
-“Planlı Üretim Şart”
Nektarin ve şeftali gibi ürünlerde son yıllarda yoğun dikim yapıldığını belirten Zaman, plansız üretimin arz fazlasına yol açtığını söyledi. Üretimin ülke ihtiyaçlarına ve ihracat kapasitesine göre planlanması gerektiğini vurgulayan Zaman, iklim krizine karşı da yeni tedbirlerin zorunlu hale geldiğini ifade etti.
-Dijital Tarım ve Kontrollü Sulama Vurgusu
Betül Zaman, gelecekte üreticilerin meteorolojik verilerle hareket etmek zorunda kalacağını belirterek dijital tarım uygulamalarının önemine dikkat çekti. Toprak analizi, yaprak analizi, hava durumu takibi ve kontrollü sulama sistemlerinin yaygınlaştırılması gerektiğini ifade eden Zaman, “Hem sıcağa hem soğuğa dayanıklı çeşitlerin tercih edilmesi gerekiyor. Toprak sağlığını korumadan sağlıklı üretim yapmak mümkün değil” dedi.
Üreticiler, artan maliyetler ve iklim krizinin etkilerine karşı destek mekanizmalarının güçlendirilmesini beklerken, Çukurova’da tarımsal üretimin geleceği konusunda endişeler giderek büyüyor.
